47
«Ista namque Ida, nobilis femina de Suevia nata, in villa Elsthorpe manens, hereditatem habuit, que adhuc hereditas Ide dicitur. Нес fuit filia fratris imperatoris Heinrici III, filia quoque sororis Leonis pape, qui et Bruno. Нес nupsit Lippoldo, filio domine Glismodis, et peperit Odam sanctimonialem de Rinthelen, quam postea claustro absolvit, recompensans villam Stedethorp prope Heslinge pro filia, et tradidit regi Ruzie, cui peperit filium Warteslaw. Sed rege mortuo, Oda infinitam pecuniam in oportunis locis sepeliri fecit, et in Saxoniam rediit cum filio et parte pecunie, et sepultores occidi fecit, ne proderent. Et cuidam nubens, peperit filiam Aliarinam, matrem comitis Burchardi de Lucken ... Warteslaw autem revocatus in Ruziam pro patre regnavit, et ante obitum suum recuperavit pecuniam, quam mater absconderat. Habuit etiam Ida filium Ecbertum comitem, quem primus Udo marchio Wistede prope Elstorpe occidit, cum tamen esset cognatus suus. Ida vero orbata heredibus, Romam profecta est ad avunculum suum papam Leonem, et salubribus monitis dimittendi debitoribus suis debita ab ipso instructa, rediit Elsthorpe, plenarie Udoni dimittens iniuriam de nece filii, et ut quietius suis posset uti posessionibus, ipsum Udonem suum fecit heredem, adoptans eum in filium, qui etiam versa vice de hereditate sua 300 mansos Ide dedit possidendos quam diu viveret... Ida vero duos habuit maritos absque Lippoldo, scilicet comitem Dedonem, et comitem Ethelerum Album, quorum uterque in Thietmarschia occisus est, cum esset ibi comes. Alter eorum de Ida genuit filiam Rikencen, quam duxit comes Eilmarus de Aldemburg, genuitque ex ea filiam Eilmarum, sicut predictum est. Item Ida peperit Akarinam, matrem Burchardi de Lucken. Item Ide filius fuit Burchardus, Treverensis maior prepositus, qui postea in archiepiscopum est electus. Hic edificavit lapideam structuram in Elsthorp».
48
«Paucis post diebus Mogontiam venit, ibique occurrit ei Ruzenorum rex Demetrius nomine, deferens ei inestimabiles divitias in vasis aureis et argenteis et vestibus valde pretiosis, petiitque, ut auxilio sibi foret contra fratrem suum, qui se per vim expulisset et regnum tirannica immanitate occupasset. Missus est protinus a rege Burchardus Teverensis aecclesiae prepositus agere cum illo de iniuriis, quas fratri intulerat, et commonere, ut regno, quod iniuste invasisset, ultro decederet, alioquin auctoritatem et arma Teutonici regni propediem experturum fore. Is legationi huic propterea opportunus videbatur, quod ille, ad quem mittebatur, sororem eius in coniugio habebat, et ipse hac de causa apud regem, ne quid in illum interim gravius decemeretur, summis precibus obtinuerat. Ruzenorum rex Dedi marchioni Saxonico, cuius ductu eo advenerat, a rege commissus est servandus, donec legati reverterentur».
49
Непонятное Iotsco, возможно, является искажением ветхозаветного имени Io(i)as/Ioiada (Иоас: 4 Цар. 13, 10-14, 15; и др.), которое иногда прилагалось к Гезе немецкими авторами; см., например: Lamp., а. 1060, 1063, р. 78, 88; христианским именем Гезы было, вероятно, «Магнус»: Thoma, 1985, s. 212-213.
50
«Rex dimisso exercitu concitus Wormaciam venit. Nec multo post Burchardus prepositus Treverensis aecclesiae, qui ad regem Ruzenorum legatione regia functus ierat, reversus est, tantum regi deferens auri et argenti et vestium pretiosarum, ut nulla retro memoria tantum regno Teutonico uno tempore illatum referatur. Qua regem mercede ad hoc tantum redimere volebat rex Ruzenorum, ut fratri suo, quem regno expulerat, adversum se non preberet auxilium. Quod certe gratis etiam impetrare potuisset, quia intestinis ac domesticis bellis occupatus ad externa tamque remotis gentibus inferenda bella nullo modo vacabat. Per se magno muneri magnum addidit precium temporis oportunitas. Nam ingentibus recentis belli expensis erarium regis exhaustum fuerat, et miles vehementer instabat nuper exactae miliciae premium efflagitans...»
51
«Gregorius episcopus, servus servorum Dei, Demetrio regi Ruscorum et regine uxori eius salutem et apostolicam benedictionem. Filius vester limina apostolorum visitans ad nos venit et, quod regnum illud dono sancti Petri per manus nostras vellet optinere (так! — A. H.), eidem beato Petro apostolorum principi debita fidelitate exhibita devotis precibus postulavit indubitanter asseverans illam suam petitionem vestro consensu ratam fore ac stabilem, si apostolice auctoritatis gratia ac munimine donaretur. Cuius votis et petitionibus, quia iusta videbantur, turn ex consensu vestro turn ex devotione poscentis tandem assensum prebuimus et regni vestri gubernacula sibi ex parte beati Petri tradidimus ea videlicet intentione atque desiderio caritatis, ut beatus Petrus vos et regnum vestrum omniaque vestra bona apud Deum intercessione custodiat et cum omni pace honore quoque et gloria idem regnum usque in finem vite vestre tenere vos faciat et huius militie finito cursu impetret vobis apud supernum regem gloriam sempiternam».
52
В Ипатьевском и Хлебниковском списках (ПСРЛ, 2, стб. 197) гибель Ярополка датирована годом позже — ошибка, которая возникла, вероятно, в связи с тем, что сообщение о заложении церкви св. Андрея Всеволодом Ярославичем в 6594 г., добавленное в третью редакцию «Повести временных лет», по А. А. Шахматову (1916, с. 260), оказалось по недоразумению выделено в отдельную годовую статью, так что старая статья 6594 г. с рассказом о судьбе Ярополка получила датировку 6595 г.; этот хронологический сдвиг был облегчен тем, что 6595 г. был пустым.
53
Руперт родился ок. 1076 г., воспитывался в обители св. Лаврентия в Льеже (Люттихе), затем подвизался в монастыре в Зигбурге, юго-восточнее Кёльна, откуда и перебрался в Дойц. Его литературное наследие не только разнообразно по содержанию (стихи, жития, богословские трактаты, проповеди), но и огромно по объему (PL, 167-170; McCormick, 2, р. 235-262). Руперт был одним из самых ярких богословских умов своего времени. Монастырь св. Марии